МОНГОЛ ДАХЬ ЮРИЙН ГАЛАВЫН ЦЭЦЭРЛЭГ

Photo by ChrisJ

                  Горхи-Тэрэлжид байрлах динозавруудын барималууд нь гадаадын жуулчдын сонирхлыг татсан, үзүүштэй томоохон уран бүтээлийн нэг юм. Тус барималуудын бодит байдал, ойр орчиндоо зохицсон зохиомжын хувьд сайн болсон гэж мэргэжлийнхэн дүгнэдэг юм байна.

Тус динозавруудыг бүтээсэн уран баримал Цэвэгмэдийн Амгалан гуайн тухай их сургуулийн найзынх нь бичсэнээр хүргэе.
"Хоньчин Найдан", "Алтайн цаадах говьд", "Булшин дээр" зэрэг алдарт зохиолоороо олны танил зохиолч Дондогийн Цэвэгмидийн хүү, уран барималч Амгаланг мэдэхгүй хүн бараг үгүй биз ээ.

Тэрэлжийн ам хориод жилийн өмнө баахан динозавртай болсоныг санаж байна уу? Үүнийг Амгалан загварыг нь гаргаж, шавь нараа удирдаж хийлгэсэн юм. Их Тэнгэрийн аманд байхдаа их хөөрхөн зохимжтой харагддаг байсан хэдэн унаганы барималыг бас л тэрээр хийсэн. Дараа нь хөдөөгөөс хот руу их нүүдэл болоход, ямар дарга нь хотын төвд Драмын театрын өмнө унага нүүлгэн байрлуулах шийдвэр гаргасан юм бүү мэд. Хөөрхий унага сүүлгүй болчихсон харагдсан. Динозавр унаганаас гадна тэмээ, аргал, морь, буга, согоо, сарлаг гээд амьтны олон баримал барьсан. Түүхийн янз бүрийн цаг үед морь унасан монгол эр "Домог", "Тулалдаан" зэрэг түүний барималд амилна даа.
Амгалан ямар ч амьтанг сайхан барьдаг ч морь, буга түүний барих дуртай амьтан шиг санагддаг. Хадны сүг зургийн буга амилсан мэт "Хүрлийн үе" баримал бол үнэн тасархай бүтээл. 1985 онд цэл залуугаараа Халх голын ялалтын "Ялалт" хөшөөгөөр төрийн шагнал хүртсэн юм. Үзүүр рүүгээ нарийссан өндөр нарийхан дөрвөн талт баганын орой дээр таван хошуутай энэ хөшөө их сонин шийдэлтэй.

Охин согой хоёрын хэн нь хөөрхөн вэ

Хөшөөг ийм өндөр хийсэн нь нэг талаас дархан хилээ монголчууд ийм өндрөөс тийм сайн хардаг гэсэн санааг, нөгөө талаас гадны дайсанд хил алхах босго тийм өндөр гэсэн санааг илэрхийлсэн байж болох. Социализмын үед хийгдсэн бүтээл болохоор таван хошуугаар таван тивийн пролетар нэгдэх, дахин дэлхийд социализм ялан мандах санааг тэнгэрт мандуулсан ч байхыг үгүйсгэх аргагүй. Газраас дөрвөн метр орчим өндөрт баганын хоёр талд намирч буй туган дээр дайснаа дарахаар мөр зэрэгцэн давшиж байгаа танктай, морьтой орос монгол дайчид дүрсэгдсэн баримал байна. Тугийн голд багана тушаа буугаа мөрөвчилсөн хоёр орны цэрэг мөр зэрэгцэн зогсоно. Баганы яг чанх ард энгийн эмэгтэйн дүр байх нь дайчид хилчид эх газраа ээж ааваа, эхнэр хүүхдээ хамгаалсныг төлөөлүүлсэн шиг. Ойрхоноос нарийвчлан харвал иймэрхүү. Холхоноос хальт харахад үзүүрий нь дээш харуулаад бариулаар нь газар зоочихсон жад шиг харагдана шүү. Энэ жадыг харин элдэв үзэл сурталд баригдахгүй яаж ч тайлбарлаж болно доо.
Мөн түүний бүтээлүүд яруу найрагч Б.Явуухулан, гүн бодолд дарагдсан эрдэмтэн зохиолч Ц.Дамдинсүрэн, дэвж буй их аврага Б.Бат-Эрдэнэ, алсын бараа харж буй Дорж генерал зэрэг нэр цуутай хүмүүсийн хөрөг бас бий.
Эртний баатрын өмсгөлтэй сайхан монгол эмэгтэйгээр "Эх орон", монгол гутал монгол дээлтэй халимаг үстэй залуу хүүгээр "Өглөө", булчин шөрмөс нь зангирсан хээгүй байрын эрээр "Ажилчин" гээд тоочоод байвал барагдахгүй. "Улаанбаарын гудамжинд" хөөрхөн өгүүлэмжтэй баримал. Бас "Зэрэглээ" гээд уран сэтгэмжит цуврал баримал бий. Гадаад (Унгар, Герман, Япон, Хятад, Орос)дотоодод уран бүтээлийн олон бие даасан үзэсгэлэн гаргаж байсан.
 Түүний бүтээсэн баримал хөшөө Монголын хот, хөдөөгөөс гадна алс холын Австралын Сидней, айл хөрш Хятадын Бээжин хотод гудамж талбайг чимэж байгаа.
Амгалан уран бүтээлчийн бүтээлүүдийг түүний онлайн галлерейгаас нь үзэж сонирхоорой.

Эх сурвалж: 
 http://www.amgalanart.com/ 
http://ganga-cz.blogspot.com/2008/12/blog-post_4373.html

Read More

Монголын уран баримал

Монголд уран баримал хэзийнээс үүссэн, хөгжлийн явц, цаашдын чиг хандлагын талаар товчхон: 
Барималын бүтээлийн онцлог нь тухайн бүтээлийг тал бүрээс нь харж болдогт оршдог. Эдгээр бүтээлүүд нь хүрэл, гипс, шил, авто замаск, шавар, мод, зэс, гууль, гэх зэрэг олон материалаар бүтээгдсэн байдаг.
  Бүтээл бүхэн нь монголын дүрслэх урлагийн түүх болоод тухайн үеийн нийгмийн амьдралын хэв маяг, ард түмнэий зан заншил, түүхэн баатарлаг хүмүүс болоод энгийн малчин ардыг реалист буюу бодит байдлаар харуулаад зогсохгүй орчин үеийн модерн буюу хийсвэр сэтгэлгээгээр бүтээгдсэн байдаг.


Эрт үеийн уран баримал, олдворууд:
Эртний хүн чулуу, зурагт бичигт хөшөө, пайлуур уламжлал тасраагүйн зэрэгцээгээр чулуу цоолтворлож бүтэн хагас хөрөг, ингэмэл товоймол баримал, сийлмэл зэрэг урлагийн бүтээл мундахгүй арвин бий.
Монголын уран барималын түүхэнд Буддын шашны холбогдолтой бүтээлүүд томоохон байр суурь эзэлдэг бөгөөд XVII зууны сүүлчээс эхлэн жинхэнэ бие даасан хөгжилдөө хүрсэн  байна. Буддын шашны эд дэлгэрэлтийн сүүлийн жилүүдэд урлагийн үндсэн төрлүүд дээр монгол сургууль буй болсон байна. Монголын уран барималын хөгжилд нөлөө бүхий шашны нэрт зүтгэлтэн, уран барималын сод бүтээлээр алдаршсан Занабазар нь тухайн үед хамаарах юм.

Өндөр гэгээн гэж алдаршсан Гомбодоржийн Занабазар /1635-1723/ бол тэр үеийн шашны нэрт зүтгэлтэн, зурхайч, анагаах ухаанч, яруу найрагч хүн юм. Тэрээр Монголын соёмбо бичгийг зохиосны дээр Монголын дүрслэх урлагийн хэд хэдэн төрөлд нөлөөлсөн сэргэн мандалтын нэг төлөөлөгч байлаа. Өнөөдрийн байдлаар бүх шинж байдал, уран чадвараараа Занабазарын бүтээл болох нь нотлогдсон 30 гаруй урлал манай музейнүүдэд байгаа бөгөөд тэдгээрийн дотроос Гандан хийдийн гол нандин Очирдарь, голын сүмийн 21 дарь эх, урлагийн музейд байдаг суварга, язгуурын бурхад ур хийцээр гойд сайхан билээ. Занабазар болон бусад монгол урчууд хүний биеийн сонгодог харьцаа дүрслэхийн гоо сайхан ухааныг заасан эртний Энэтхэгийн “Читралакшаныг” төрөлх хэлээрээ уншиж, сайн мэддэг байсан нь тэдний бүтээлээс илэрхий.  Занабазар төвдийн бурханы тэгийг амь оруулж, хүнийг дүрслэх 32 шинж, 80 тэмдэгийг бүрэн илэрхийлж, сэтгэлээ төвлөрүүлэн гүн бясалгалд орсон бурханлиг дүрийг тодруулж чадсан байдаг. Ийнхүү монгол баримал нь хүний биеийн цогцос харьцааг зөв сайхан илтгэж, энгийн төв, уян зөөлөн хөдөлгөөнтэй, үндэсний цутгавар хөөмлийн ур чадварыг дээд хэмжээгээр ашиглаж чадсанараа онцлогтой.
Уран барималын олон төрөл арга хэлбэрээр бүтээгчид нь цөм Занабазарын тогтоосон монгол сургуулиа баримтлахыг эрмэлздэг байсан бөгөөд өнгөрсөн зууны сүүлчээр цамын шуумал багийн урлаг ихээхэн дэлгэрсэн байна.

Өнөө үед уран баримал нь : 
 Орчин үед уран барималын төрөлд олон чадалтай уран бүтээлчид өөр өөрийн гэсэн өнгө төрх, сэтгэхүйн цар хүрээгээрээ өрсөлдөхүйц урлагийн үнэт бүтээл туурвисаар байна тэдгээрийн зарим бүтээлээс дурдвал:
 А.Даваацэрэнгийн 1989 онд бүтээсэн “Эцгийн гэрээс”, С.Дамдинжавын 1959 онд бүтээсэн “Аавын малгай”, Монгол Улсын Төрийн шагналт, УГЗүтгэлтэн барималч Л.Болдын 2002 онд бүтээсэн “Бага хатан”, Монгол Улсын Төрийн шагналт Ц.Амгалангийн 2000 онд бүтээсэн “Заг” зэрэг бүтээлүүдийг онцлон дурдвал зохилтой. Дээрх бүтээлүүүд нь Монголын уран зургийн галерейн баримлын сан хөмрөгт хадгалагдаж буй хосгүй үнэт бүтээлүүд юм.
Та бүхэн эдгээр уран бүтээлчидийн болон бусад олон бүтээлчдийн бүтээлүүдийг үзэж сонрхохыг хүсвэл Монголын уран зургийн галлерейгаар зочлоорой.
http://www.art-gallery.mn/баримал 

Уран барималын өнөөгийн байдал, чиг хандлага: 

  MD:  Монголчууд хєгжим, бvжиг, тайзны урлагийн талаар мэдлэг сайтай байдаг ч уран барилга, баримал, дvрслэх урлагийн талаар тєдийлєн сайн мэдлэгтэй байдаггүй. Гэж “Дvрслэх урлагийн талаар ярилцах уу” сэдэвт сэтгvvлч уран бvтээлчдийн чєлєєт ярилцлаган дээр дурдагдаж байжээ. Үнэхээр ч монголчууд бид сүүлийн үеээс л жүжиг үзэж, театраар үйлчлүүлдэг болж эхэлсэнийг урлагийнхан ярицгаадаг. Энэ нь амьдралын түвшин сайжирч, монголын эдийн засгийн хөгжил хурдасч буйтай бас холбодог юм билээ.
Тэгвэл дүрслэх урлаг, уран зураг, уран барималын талаарх ойлголт, мэдлэг хэр түвшинд байгаа гэсэн үг вэ.
Миний хувьд уран баримал нь өөрөө харьцангүй цаг хугацаа, чимэхлүүр ажиллагаа, материаллаг бааз илүүтэйгээр шаардагддаг дүрслэх урлагийн төрөл гэж би бодож явдаг болохоор хүндэтгэлтэй ханддаг. Даан ч яг мэрэгжлийн хүмүүсийн монголын өнөөгийн уран барималын хөгжил, чиг хандлагын талаар бичсэн зүйлс олж чадсангүй. Уран бүтээлчдийн хэлж байгаагаар өнөөдөр Монголд урлагийн шvvмжлэгчид нь байтугай судлаачид нь ч алга гэсэн нь үнэн л юм даа.
Ер нь Монголд яагаад судлаач, шүүмжлэгчид ховор байдаг юм бол доо. Олон байсан бол уран бүтээлчидэд ч, жирийн игэд, сонирхогч бидэнд ч хэрэгтэй л байхсан.
За тэгээд миний дуусгаагүйг уншигч та бүхэн санаа зовотгүй мэддэг, боддогоосоо хуваалцан гүйцээх байх гэж бодож байна. Магадгүй бидний дундаас ирээдүйн нэрт урлаг судлаач, шүүмжлэгчид гарах ч юм бил үү хэ хэ. Мэргэжилийн хүмүүс нь өнөөгийн монголын уран барималын дүрслэх урлагийн тухай өөрийн бодож явдаг бодол, мэдлэг мэдээллээсээ хуваалцана бизээ.

Жич:  дээр дурдагдсан “Дvрслэх урлагийн талаар ярилцах уу” сэдэвт сэтгvvлч уран бvтээлчдийн чєлєєт ярилцлагын тухай сонирхож байвал энд дарж уншаарай.
Мөн манай бусад уран барималтай холбоотой бичлэгүүдийг сонирхоорой. Тухайлбал керамик урлалын сургалт хаана явагдаж байгаа тухай, албан байгууллага болон айл өрхийн цэцэрлэгт хүрээлэн, гаднах орчины тохижилтонд уран баримал ямар үүрэгтэй тухай, Монголд үйлдэрлэж байсан шаазан эдлэлүүдээс өөрийн гэрт үлдсэнийг танилцуулдаг булан, уран бүтээлчдийн танилцуулгууд гэх мэт.

Read More

Д.Эрдэнэбилэг: Монголд уран цутгуурыг үйлдвэрийг анхлан байгуулснаараа бахархаж явдаг

 

Монгол уран цутгуур ХХК-н Уран барималч Ө.Батсүрэн. Тэнгэрийн санаа үзэсгэлэнгийн үеэр.

Социализмын үед Монголд уран цутгуурын үйлдвэр барих гээд чадаагүй юм гэсэн. Тиймээс манайхан ямар нэгэн хөшөө дурсгал хийхээр болбол өмнөд хөршийг зорьдог. Чингүнжавын хөшөөг хүртэл урд газар хийлгэж ирээд нутгийнхны уурыг барж байхав. Тэгвэл монгол залуус өөрсдөө санаачлан Уран цутгуурын үйлдвэр байгуулжээ. Тэд монгол хүний ур ухаан шингэсэн бүтээлүүдээ гаргасаар байна. Монгол Уран цутгуурын үйлдвэрийн захирал Д.Эрдэнэбилэгтэй ярилцлаа.


-Монголд уран цутгуу­рын үйлдвэр байдаг гэж тэр бүр хүмүүс мэддэггүй. Үйлд­вэрээ хэзээ байгуул­сан юм бэ. Ер нь яагаад энэ салбарт хүчээ сорихоор шийдэв?

-Анх 2006 онд үйлдвэ­рийн­хээ нээлтийг хийж бай­сан юм. Одоо зургаан жил болж байна. Би өөрөө Со­лонгост уран цутгуурын чиг­лэлээр гурван жил мэргэшиж сурсан юм. Би өөрөө энэ урлагт дуртай л даа. Тийм учраас хүнд хэцүү болгоныг давж олон жил зүтгэж байж үйлдвэрээ байгуулсан даа. Гол нь хүн хийж байгаа ажилдаа үнэн сэтгэлээсээ дурлаж хийвэл хэзээ нэгэн цагт заавал амжилтад хүрдэг юм байна. Энэ ажлаа хийх тусам улам амтанд нь орж, сайхныг нь мэдэрч байна. Үүнийг олон хүнд ойлгуулж, соён гэгээрүүлж, Монголын­хоо cоёл урлагийн түүхэнд нэгэн шинэ алхам хийж, үр хойчдоо соёлын өв үлдээх нь бахархалтай мөртөө амттай гоё ажил юмаа. Уран цутгуур гэдгийг мэддэг ойлгодог хү­мүүс нь бол мэднэ. Их хүнд хэцүү салбар. Ийм үйлдвэр байгуулна гэдэг хэцүү. Өмнө нь ч гэсэн хүмүүс байгуулах гээд чадаагүй байдаг. Намайг ийм үйлдвэр байгуулсны да­раа олон хүн баяр хүргэж байсан.

-Танай хийсэн бүтээ­лүүдэд хүмүүс их ам сай­тай байдаг юм билээ. Хэр олон бүтээлүүд байна вэ?

-Манайх хамгийн анх Өндөр гэгээн Занабазарын суурьтайгаа 21 метр өндөр хүрэл цутгуурыг  цутгаж 2011 онд Өвөрхангайн Арвайхээр хотод байрлуулсан. Энэ бол Монголдоо хамгийн анх хий­сэн бүтээл. Мөн Эрдэнэт хо­тод бүтээн босгосон Монго­лын хамгийн том Бурхан багшийн хөшөө цогцолборыг сар гаруйн өмнө хүлээлгэн өглөө.

-Өмнө бас тэр хөшөөг манайхан хийх гээд бо­лоогүй олон жилийн нүүр үзсэн юм биш үү?

-Яахав, мэргэжлийн бус байгууллагууд хийхээр цут­галт, технологийн хувьд маш их алдаа гарсан байсан. Түү­нээс болоод тэр ажил зогссон байсан. Тиймээс манай ком­панийнхан очиж засч янзалж, гол ажлуудыг нь хийж Бурхан багшийн хөшөөт цогцолбо­рыг дуусгалаа. Уран цутгуу­рыг маш өндөр тех­нологи, ур чадвартай мэргэж­лийн бай­гууллага хийдэг. Зүгээр нэг том үйлдвэр, мөн­гө­тэй бай­гууллага хийчих­дэггүй. Хэцүү салбар л даа. Эрдэнэтэд бүтээсэн Бурхан багш бол Азидаа өндрөөрөө хоёрт, дэлхийд тавд орж байгаа гэсэн мэдээ бий. Мөн Чингүн­жавын өргөн чөлөөнд найман метр гаруй өндөртэй хөшөөг нь цутгаж хийлээ. Удахгүй нээлт нь болно. Анх­ны гадаад хэргийн сайд Чин ван Ханддоржийн хөшөөг мөн цутгаж тавьсан. Монгол Улсын генерал Цогийн хө­шөөг Төв аймагт цутгаж байр­лууллаа. Буган Халиун гэж Сэлэнгийн хурдан хүлгийн хөшөөг ч хийлээ. Сэлэнгийн боохой хочит Данзан арслан­гийн хөшөөг мөн хийлээ. Ган­баатарын хамар халзан гээд хурдан адууны хөшөөг одоо хийж байна. Өнөө жилийн хамгийн бахархалтай гоё ажил бол Өвөрхангай айм­гийн Есөнзүйл суманд бүтээ­сэн Соёмбо цогцолборын ажил юм. Тэнд 21 Дарь эх, Язгуурын таван бурхныг Өндөр гэгээний өөрийнх нь тэг, хэмжээсээр цутгаж хийлээ. Өндөр гэгээний өөрийнхөө дүрийг хийхийг захиж гэ­рээсэлсэн дүр байдаг. Түү­нийг 1.7 метрийн өндөртэй­гээр гол шүтээн болгож цутгаж хийсэн. Энэ бүхэн цаг хугацаа шаардсан хүнд ажил байсан ч олон түмний дэмжлэг тус­ламжтайгаар дуусгаж нээл­тийг нь хийсэн.

-Гэхдээ танай үйлд­вэ­рийг тэр бүр хүмүүс мэд­дэггүй юм шиг ээ...

-Бид зөвхөн өмнөх ажлаа хийж байсан учраас сур­талчилгаа энэ тэрэндээ ан­хаа­рал хандуулаагүй. Тэгэх шаардлага ч байгаагүй. Ха­рин одоо юу хийж байгаагаа ард түмэндээ үзүүлэх цаг болсон гэж бодож байна. Тиймээс уран цутгуурын үйлд­­вэрийнхээ талаар ч хү­мүүст хүргэе гэж бодоод үзэс­гэлэн зохион байгуула­хаар шийдсэн. Үзэсгэлэнд тавих олон бүтээл байгаа. Монгод дан хүрэл цутгуураар хийгд­сэн бүтээлтэй уран барим­лын үзэсгэлэн ер нь гарч байгаагүй. Уран баримал гэж юу юм, уран цутгуураар юу хийж болдгийг ард түмэндээ харуулъя л гэж бодсон. Урлаг ямар түвшинд байгаа нь тэр улсын тусгаар тогтнолын хэм­жүүр гэж үздэг. Уран баримал, хөшөө дурсгал, соёлын өвүү­дээ өөрсдөө цутгаж хийж чадаж байгаа бол оюуны өндөр чадамжтай ард түмэн гэж үнэлэгддэг юм билээ.

-Үзэсгэлэндээ олон бүтээл тавих уу?

-Монголын урчуудын эв­лэлийн үзэсгэлэнгийн тан­химд гаргаж байгаа. Байрны маань зай багтаамжаас шалт­гаалаад нийт 17 бүтээл тавина. Уран баримал маань орон зай их шаарддаг л даа. Ямарваа нэгэн бүтээ­лийн мөнхлөх, хөшөө дурсгал хийхэд дэлхийд шалгарсан хамгийн шилмэл арга бол уран цутгуур юм. Уран бари­малчийн гаргасан санаа, хий­­сэн бүтээлийг яг тэр чи­гээр нь цутгаж гаргана гэсэн үг.

-Үзэсгэлэнд зориулж бүтээлүүд хийсэн үү?

-Тэгсэн. Яг үзэсгэлэнд зо­риулж бүтээлүүдийг тусад нь цутгаж хийсэн. Үзэсгэлэнгээ манай урлангийн захирал, уран барималч Батсүрэн­гийнхээ бүтээлээр дагнаж гаргаж байгаа. 

-Та нарт захиалга их ирдэг үү?

- Ер нь ихэнх ажлуудаа захиалгаар хийдэг. Үзэсгэ­лэнг бол бид өөрсдөө санаа­чилж хийж байгаа. Ямар нэгэн захиалгагүй гэсэн үг. Захиал­гаар бүтээл хийхийн зэрэгцээ Монголынхоо урлагийн хо­вор бүтээлүүдийг мөнхөлж үлдээх юмсан гэсэн хүсэл маань үзэсгэлэн зохион байгуу­лахад хүргэсэн. Өндөр Богдоос хойш тасраад бай­сан уран цутгуурын өв соёлыг сэргээж байгаа юм.

Ер нь манай том уран барималчдын бүтээлүүд це­мент, замаск, нийлмэл мате­риалаар хийгд­сэн нас бага­тай байдаг. Чойбалсангийн өргөөний хашаанд "Эрийн гурван наад­ам", "Саальчин", "Анчин" гэх мэт баримлууд  бай­даг. Үүнийг манайхан цутгаад мөнхжүү­лээд авах хэрэгтэй байгаа юм. Монгол ахуйг харуулсан дав­таг­даш­гүй гоё бүтээл. Соё­лын өвд хадгалж байгаа ихэнх бүтээ­лүүд гипс замас­каар хийсэн байдгаас хадга­лал­тын явцад хугараад эвд­рэх нь их. Соё­лын яам анхаа­раад эдгээр бүтээлүүдийг хэлбэр, хийц хэмжээг нь ал­дагдуулах­гүй­гээр хүрлээр цутгаж мөнхлөөд авмаар са­нагддаг. Гэх мэт соёлын өвийг хадгалах, хамгаалах ажлууд их байна.

-Танайд сонин этгээд захиалгууд орж ирж байсан уу?

-Ирнээ. Одоо улс орон маань хөгжиж, хүмүүсийн амьдрал сайжирч байна. Нэг үеэ бодвол манайхан оюун­лаг тал руугаа явж байгаа гэж би боддог. Зарим хүмүүс зөвхөн өөртөө зориулсан янз бүрийн баримал захиалдаг. Эротик баримал ч захиална. Эсвэл нутаг усныхаа алдар­тай хүмүүсийн уран барим­лыг хийлгэнэ. Модерн бари­мал ч хийлгэе гэдэг. Энэ бүхэн цор ганц хувь хийгддэг гэд­гээрээ онцлог. Тухайн захиа­лагчийн мэдрэмж, сонирх­лоос шалтгаалж захиалга ирдэг. Уран баримал гэдэг бол дэлгүүр нээж зардаг ба­раа биш. Маш цөөн тоогоор эсвэл цор ганц хувийг захиал­сан хүмүүст нь л хийж өгдөг. Тийм болохоор үнэ цэнэтэй, ховор нандин байдаг. Хүрэл өөрөө хэдэн мянган жил бай­гальд бүрэлдэн бий болдог. Хүрлээр цутгасан бүтээлүүд ч тэр хэрээрээ хэдэн мянган жилийн насжилттай байдаг. 

-Манайхан алдартай хүмүүсийнхээ хөшөөг урд хөршдөө хийлгэдэг. Хийж чадахгүй нь ч байна. Одоо танайхтай өрсөлдөхүйц ком­пани манайд байна уу?

-Манайх бол Монголдоо байгуулагдсан өндөр мэр­гэжлийн анхны бөгөөд ганц үйлдвэр. Манай барималчид өөрсдийнхөө олж авсан аж­лаа ихэвчлэн Хятадад аваа­чиж хийлгэдэг. Тийм хүмүүст эх оронч сэтгэлээр Монго­лын­хоо бүтээлийг Монголдоо хийгээрэй гэж уриалмаар санагддаг. Монголдоо хийсэн бүтээл бол цагийн аясыг даах, үнэтэй өв соёл болж үр хой­чид маань л үлдэнэ. Хямд төсрийг нь хараад гадагшаа явж хийлгэсэн бүтээлүүд ча­нар муутай байдаг. Монгол­доо хийсэн бүтээлүүд бол аль ч талаараа өөр шүү.

-Монголчууд Чингэс хаа­ны хөшөөтэй боллоо гэж баярладаг ч дор нь хя­тад бичиг байдагт их эмзэг­лэдэг. Үйлдвэрийнх нь там­га тэмдэг байх л даа. Та­найх бас үйлдвэрийн лого, тамга тэмдэг бүтээл дээ­рээ тавьдаг уу?

-Манай лого бол тулган дээр Монгол уран цутгуур гэсэн бичигтэй. Мөн алтан шаргал өнгөтэй чандмань эрдэнэ тулган дотор нь бай­даг. Монголд хийсэн бүтээ­лүүд маань хийцээрээ ч, ча­нараараа ч цаг хугацааны шалгуурыг даана.

-Чингүнжавын хөшөөг танайх дахин хийжээ. Өмнө нь бас нэгийг хийсэн бай­даг. Энэ хоёр юугаараа ялгаатай вэ?

-Хятадад алагдсан хүний хөшөөг Хятадад хийлгэлээ гээд анхны хийсэн Чингүн­жавыг хөшөөг нутгийн ард иргэд их эсэргүүцсэн юм би­лээ. Хотод тавих хөшөөг нь өөр газарт хийлгэе гээд Орос, Хойд Солонгост хийлгэхээр судалсан гэсэн. Тэр нь тө­дийлөн амжилт олохгүй байж байгаад манай үйлдвэрийг мэдээд ирсэн. Үүнийг ямар болсныг ард түмэн, цаг хуга­цаа хоёр шалгаад өгнө. Га­даад хэргийн анхны сайд Чин ван Ханддоржийн хөшөөг цутгаад нээлтийг нь хийж байхад ахмад дипломатууд "Монголд хийсэн болохоор  харц нь хүртэл омог бардам дээгүүр, сэтгэлд ойр сайхан байна" гэж хэлж байсан. Үүнээс харахад монгол хүний сэтгэл шингэж, монгол ур шингэсэн болохоор өөр бай­даг байх.

Манай уран барималчид Хятадад өнчнөөн зуун сая төгрөгөөр нэг хөшөө цутгуулж ирээд Монголынх гэж цээжээ дэлддэг. Тэгвэл бид бүхэл бүтэн үйлдвэрийг нь байгуу­лаад ажиллаж бай­на. Эндээс Монголын анхны гэсэн тодот­голтой бүтээлүүд гарч байна. Гарсаар ч байх болно. Мон­гол гэж цээжээ дэлдэхээс илүү хийж бүтээх нь чухал юм даа.

-Та өөрийнхөө мөрөө­дөж явдаг үйлдвэрээ бай­гуулан ажиллаж байна. Одоо ийм юм хийчих юмсан гэсэн мөрөөдөл байна уу?

-Би энэ салбарт дуртай учраас үйлдвэр байгуулсан. Монголын уран баримлыг дэлхийн түвшинд хөгжүүлэх зорилго байна. Өвөг дээд­сийнхээ хийж бүтээсэн зүй­лийг баяжуулж үр хойчистоо өвлүүлэх, дэлхийд байхгүй том галерейтэй болгох санаа байна. Улаанбаатар хотод дэлхийн жишигт таарсан гоё хөшөө байдаггүй. Хатуухан хэлэхэд оршуулгын газрын  хөшөөнүүдээр дүүрчих­лээ. Бид чинь өв соёл ихтэй, оюу­ны өндөр чадамжтай ард түмэн мөртөө нийслэлд маа­нь гадна дотны хэн ч дэргэ­дүүр нь өнгөрөхдөө саатаж зогсоод зураг авахуулчих­маар урлагийн бүтээл болсон хөшөө дурсгал алга. Улаан­баатарынхаа хөшөө, Монго­лынхоо уран баримлыг зохих түвшинд нь аваачъя гэсэн хүсэл байна. Үүнийгээ бие­лүү­лэхийн төлөө зүтгэнэ. Бид хийхгүй бол өөр хэн ч хийхгүй. Улаанбаатарын хөгжил бол язгуур зан заншил, өөрсдийн ард түмний үүх түүхийг ха­руулсан бүтээлүүдээр хэм­жиг­­дэнэ.

-Социализмын үед уран цутгуурын үйлдвэр барих гээд чадаагүй юм гэсэн. Ийм үйлдвэр барихад тийм хэцүү юу?

-Миний сонссоноор мэр­гэжилтний хомсдолоос бо­лоод хийж чадаагүй юм би­лээ. Манайд өнөөдөр уран цутгуураар мэргэшсэн мэргэ­жилтэн нэг ч байхгүй гэж хэлж болно. Хөрөнгө хүч, өндөр технологи шаардсан хүнд салбар. Ийм хэцүү салбарт хөрөнгө оруулж, босгож ир­сэнд баярлалаа гэж уран бүтээлчид ирж хэлдэгт баяр­лаж л явдаг.

-Хөшөө цутгах, угсарч нийлүүлэх нь тийм хэцүү юу?

-Дөрвөөс таван шат дамж­лага дамжиж байж уран цут­гуурын хөшөө маань бүтдэг юм. Бүхий л шатандаа на­рийн технологитой. Гагнах нь ч чухал, цутгах нь ч чухал. Хэв барих нь ч чухал. "Hand made" гэсэн утгаараа үнэ цэнэтэй байдаг. Бүх дамжлага гар ажиллагаатай, асар их турш­лага мэдрэмжээр бүтээгдэнэ.

-Танайд хөшөө хийлгэх, урд хийлгэх хоёрын аль нь хямд тусах вэ?

-Мэдээж, Монголдоо хий­сэн нь хямд байлгүй яахав. Хамгийн наад зах нь тээвэр­лэлтийн зардалгүй байна биз дээ.

Эрдэнэтэд босгосон бурхан багш

Ярилцсан Д.ОЮУНТУЯА

Тэнгэрийн санаа уран цутгуурын үзэсгэлэн

Mongol-style админ Аюуш Бодрол: Тус компаниас санаачлан гаргасан хүрэл цутгуурын үзэсгэлэн дээр Ө.Батсүрэн уран барималчтай хийсэн товч ярилцлагыг бас оруулчихлаа. Миний хувьд бүтээлч бизнесс эрхлэгчид илүү олон болоосой гэж үргэлж боддог юм ( зүгээр нэг зочид буудал баричихаад мөнгө олоод суудаг биш..намайг юу гэх гээд байгааг ойлгож байгаа биздээ ;) . Монгол уран цутгуур компаниханд амжилт. 

 

Монгол уран цутгуур ХХК-н Уран барималч Ө.Батсүрэн. Тэнгэрийн санаа үзэсгэлэнгийн үеэр.

Уран барималч Ө.Бат­сүрэнгийн "Тэнгэрийн санаа" уран бүтээлийн үзэсгэлэн урчуудын эвлэлийн үзэс­гэлэнгийн танхимд өчигдөр нээлтээ хийлээ. Уг үзэсгэлэн монголчууд өөрс­дийн гараар анх удаа цутгаж бүтээсэн хүрэл цут­гуурын үзэсгэлэн гэдгээрээ Монголд анхныхад тооцогдож байна. Энэхүү уран цутгуурын үзэсгэлэнг хийхээр шийдсэн "Монгол уран цут­гуур" компанийн захирал Д.Эрдэ­нэбилэг уран бари­малч Ө.Батсүрэнгийн бүтээ­лийг эхний удаад мөн­хөлж уг үзэсгэлэнгээ нээхээр болжээ. Монголчууд тэнгэр язгуурт, чонон сүлдтэй ард түмэн гэдэг үүднээс уран цут­гуу­рын анх­ны үзэсгэ­лэнгээ Чин­гэс хааны есөн өрлөг жан­жин, есөн тугийг уран бүтээ­лийн гол санаагаа бол­го­сон ажээ. Мөн уран бүтээл­дээ мон­гол үндэс­ний тэнгэр язгуур­тай гэсэн бүхнийг тус­гахыг хичээ­жээ. Үзэс­гэлэнд Хүннүгийн үеийн гурван ба­ри­мал, Чин­гэс хааны үеийн ес, байгаль эх дэлхийн сэдэв­тэй таван ба­ри­­мал тавигджээ. Уран бү­тээлч бүтээлүүдийн­хээ са­нааг гур­ван жил гаруй хуга­цаанд бодож бо­ловс­­руулсан байна. Уран бү­тээлч­дийн бүтээлийг ийнхүү хүрэл цут­гуураар цутгах болс­ныг маш том боломж гэж тэнд цуг­лар­сан хүмүүс олзуур­хаж байлаа.

Ингээд Ө.Батсүрэнгээс уран бүтээл болон Мон­голын анхны уран цут­гуу­рын үйлдвэрийн талаар тодрууллаа.

-Чингэс хааны есөн өрлөгийг та яагаад чоноор төлөөлүүлж дүрсэлсэн юм бэ?

-Бөртэ чоно, Гоо маралын удам­тай монголчууд бид аливаа хий­морилог бүхнийг чонотой зүйр­лэдэг. Чингэс хааны өрлөг жанжид хий­морилог эрс байсан гэдэгт би эргэлз­дэггүй. "Монголын нууц тов­чоо"-нд Чингэс хааны ноход гэх нь ч бий. Байл­дааны тактик, арга барил нь ч ан хийх чоно мэт байсан болоод тэгж нэрлэсэн гэдэг. Тий­мээс би тэднийг есөн өөр чонын дүрсээр цутгаж, дээр тус бүр есөн тугаа залсан юм.

-Монголд анх удаа хүрэл цутгуурын үйлдвэр байгуулагдсан гэх юм. Энэ үйлдвэрийн талаар товчхон тайлбарлахгүй юу?

-"Монгол уран цутгуур" нэртэй хүрэл цутгуурын үйлд­­вэр манайд анхных. Солон­гост олон жил ажил­лаж амь­дарч байгаад эх орон­­доо ирсэн миний дотнын анд маань энэ үйлдвэрийн хө­рөнгө оруулалтыг хийж, уран бүтээлч талаас нь намайг дэргэдээ авч үйлд­вэртээ ажил­луулж байна. Өмнө манай улс аливаа хөшөө дурсгалаа хүрэлдэж илүү удаан эдэлгээтэй болгоё гэхэд заавал Хятад, эсвэл хойд хөршийг зорьдог байсан юм. Тэгж явах нь манай улсын эдийн засагт ихээхэн хор хохиролтой байсан. Харин одоо бид урд хөршийнхөөс илүү өндөр түвшинд чанартай цутгуур хийж байна гэдгийг миний энэ үзэсгэлэнгийн уран бүтээлүүд батлах байх.

-Хүрэл металлыг яг хүрэл зэвсгийн үеийнх шиг үйлдвэр­лэж болдог юм уу?

-Бололгүй яах вэ. Хүрэл мета­ллын найрлагад олон төрлийн элементүүд ордог. Тухайл­бал, зэс, гууль, цайр гэх мэт мета­ллын дундаас цэвэр хүрлийг гарган авдаг юм. Бидний цутгаж буй энэ хүрэл хэдэн зууны настай байх болно. Ер нь хамгийн бөх бат зүйлээр л монголчууд төдийгүй хүн төрөлхтөн хойч үедээ түүх дурсгалаа үлдээж ирсэн байдаг. Хамгийн бат бөх материалд эхлээд чулуу дараа нь хүрэл металл ордог юм. Тиймээс л бидний өвөг дээдэс бидэнд Хүн чулуу, буган чулуу, хүрэл эдлэлүү­дээр өв соёлоо өвлүүлсэн хэрэг шүү дээ.

Г.ЛХАГВА

Эх сурвалж: Өдрийн сонин

Mongol-style: Бидэнтэй хамт байгаарай.

Read More

ХАМГИЙН ҮНЭТЭЙ КАПИТАЛ бол УРАН БАРИМАЛ, ДҮРСЛЭХ УРЛАГ

Дvрслэх урлаг бол урлагийн том салбар. Монголд энэ урлаг ямар шатандаа хєгжиж байгаа, тєрєєс ямар тусламж дэмжлэг vзvvлэх хэрэгтэй байгаа талаар “Занаду АРТ” галерейн танхимд “Дvрслэх урлагийн талаар ярилцах уу” сэдэвт сэтгvvлч уран бvтээлчдийн чєлєєт ярилцлагаар:  

Энэхvv ярилцлагад Монголын зураач, уран бvтээлчид оролцсон юм. Тухайлбал, “Хєх нар тєв”-ийн захирал Ё.Далх-Очир, Монголын урчуудын эвлэлийн шагналт Ж.Цолмонхvv, С.Дагвадорж нар сэтгvvлчдэд хандан дvрслэх урлагийн чиглэл тєрєл, орчин vеийн урлагийн чиг хандлага, vзэсгэлэн музейн шvvмж хэрхэн бэлтгэх талаар ярилцав.
 Монголчууд хєгжим, бvжиг, тайзны урлагийн талаар мэдлэг сайтай байдаг ч уран барилга, баримал, дvрслэх урлагийн талаар тєдийлєн сайн мэддэггvй биш. Томоохон барилгын компаниуд л гэхэд Хятадаас уран барилгын каталогиудыг нь худалдаж аваад л энд дууриалгаад хийх жишээтэй. Газар сайгvй хэний гэдэг нь мэдэгдэхгvй хєшєє баримлуудаас мэргэжлийн тєвшинд талбай, орон зайг нь тооцоолон хийсэн нэг ч бvтээл байхгvй. Эрх дархтай, мєнгєтэй нэгэн нь нас барсан хамаатан саднаа мєнхлєх гэж дуртай газраа хєшєє босгож байна. Байшин барилга дээр энд тэндгvй л реклам сурталчилгааны том том хуудас єлгєєтэй. Гэтэл уран барилга гэдэг єєрєє урлагийн бvтээл. Тэр гайхамшгийг ингэж гутааж болдоггvй хэмээн бухимдацгааж байсан юм.
Харин єндєр хєгжилтэй орнуудын хот зохион байгуулалтын жишгээр Улаанбаатар хотын захиргаа, уран барилгачид, мэргэжлийн зєвлєгч хvмvvс хамтран ажиллах хэрэгтэй. Мєн Монголын урчуудын эвлэл, архитекторуудын холбоо зэргийг дэмжиж бvр тендер зарлаж байж шинээр барих хєшєє дурсгал, байшин барилгуудын тєслийг батлах ёстой. Гэтэл єнєєдєр Монголд урлагийн шvvмжлэгчид нь байтугай судлаачид нь ч алга гэж эдгээр уран бvтээлч байр суурь, vзэл бодлоо илэрхийлж байлаа.   Тvvнчлэн тэд дvрслэх урлагийн бvтээлvvдийг байгаагаар нь хадгалан vлдээх талаар тєрєєс анхаарч vзэхээс гадна шинэ залуу уран бvтээлчдийг ивээн тэтгэж дэмжиж байгаа бизнесийн байгууллагуудын татварыг хєнгєлєх замаар дэмжлэг туслалцаа vзvvлбэл Монголын урлаг хурдацтай хєгжих боломжтой гэж vзэж байв. 






Учир нь, єнєєдєр дэлхийд модерн арт чиглэлийн бvтээлvvдийг 10-160 сая хvртэлх ам.доллараар дуудлага худалдаанд vнэлэх болсон байна. Цаг хугацаа єнгєрєх тусам урлагийн бvтээлийн vнэ нь єсч байдаг. Тиймээс хамгийн vнэтэй капитал бол уран баримал, дvрслэх урлаг болоод байна. Жишээлбэл, “Хаан” банкны зургадугаар давхар урлагийн фонд болчихсон байна. Энэ чинь бизнесийн ухаан байхгvй юу. Монголчууд заяанаасаа гарын, нvдний ур сайтай хvмvvс, vvн дээрээ ухааны ур нэмчихвэл бvгд баялаг vйлдвэрлэж чадна гэж эдгээр уран бvтээлчид vзэж буйгаа илэрхийллээ.
Эх сурвалж: 
Г.Чулуунцэцэг
Ардчилал сонин

MS: Тиймээ яалт ч үгүй хөндөх ёстой сэдэв байлаа. Монголынхоо дүрслэх урлагийг хөгжүүлэхэд манай бизнес эрхлэгчид, хувь хүмүүсийн оролцоо их байгаасай. Магадгүй хэнд хаана хандаж хийлгэхээ мэддэггүй юм л бол урдаас оруулаад ирдэг сэтгэлгээ нь дийлчихдэг юм болов уу..Өчнөөн муулдаг Урд хөршөө хангалттай л дэмжиж тэжээлээшдээ. Одоо бие биенээ дэмжих, тэр дундаа урлагийн салбараа дэмжин хамтран ажиллацгаавал яасийн..

Бидэнтэй хамт байгаарай. 

Read More

ҮНДЭСНИЙ ЦЭЦЭРЛЭГТ ХҮРЭЭЛЭНДЭХ “ЧОНОН ЭЛЧ”

MS: Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн маань үндэсний гэдэг утгаараа олон нийтийн сайн дурын санаачлага, үйл ажиллагааны үр дүнд өдөр ирэх тусам өнгө үзэмж нэмэгдэн олны очих дуртай газруудын тоонд ороод байгаа билээ.
Өнгөрөгч онд цэцэрлэгт хүрээлэнд " Чонон элч" гэх хөшөө нэмэгдсэн бөгөөд тус хөшөөний тухай товч танилцуулья.

“Tiger Translate” Олон Улсын уран бүтээлийн наадмын хүрээнд, АНУ-ын Нью-Йорк хотын FAILE нэгдлийн уран бүтээлчдийн нэрт “Чонон элч” хөшөөг 2012 оны 10-р сарын 12-ны өдөр Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотноо МУСТА, барималч Ц.Батмөнх, барималч Б.Говьсайхан нар бүтээсэн юм байна.

Олон улс орны залуу уран бүтээлчдийн авъяас чадварыг илрүүлж, хөгжүүлэх зорилготой “Tiger Translate” наадам дэлхийн томоохон хотууд болох Нью Йорк, Лондон, Копенгаген, Берлин, Дублин, Веллингтонд явагдаж байсан ба 2012 онд тохиож буй Tiger брэндийн 80-н жилийн ойн хүрээнд уг наадам Улаанбаатар хотноо зохиогдож, “Чонон элч” хөшөөг бүтээжээ.
“Чонон элч” нь дэлхий дахины хурдацтайгаар орчин үежин хөгжиж буй газар орнуудад тулгарч буй ижилт төстэй бэрхшээл асуудлуудыг биежүүлэн харуулсан бөгөөд байгалийн амьтанлиг сүлд сэтгэлгээний төлөөлөл болохын хувьд Монгол үндэстэнд угсаа язгуур, үүх түүхээ эс умартахын сануулга уриа болох билээ. Түүхэн уламжлалт нүүдэлчин амьдралын хэв маягаа орхин хурдацтай хотжин сууриншиж буй өнөөгийн Монголын энэ цаг үед энэхүү хөшөөний сууринд дүрсэлсэн Монголын уламжлалт хээ дүрслэл нь ёс заншил, өв уламжлалаа эс орхин залгамжлахын илэрхийлэл болно.
Faile уран бүтээлийн нэгдэл нь энэхүү төслийг хэрэгжүүлэхэд Монголын урлагийн зөвлөл болон “Tiger Translate” олон улсын урлагийн наадамтай хамтран ажилласан ба “Чонон элч” нь дэлхийн хэмжээнд уг наадмын хүрээнд өрнө дорнын уран бүтээлчдийн хамтран бүтээсэн анхны том бүтээл юм байна.
Ийнхүү их хотын маань Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд өөрийн гэсэн утга санаа, өнгө төрх бүхий нэгэн хөшөө өрнө дорнын уран бүтээлчдийн хамтын бүтээлийн үрээр бослоо.

Mongol-Style admin BA: Монголын хаа сайгүй сэтгэл татам цэцэрлэгт хүрээлэн байгаад, тэнд нь олны нүд хужирлам урлагийн бүтээл дүүрэн байх болтугай. Цаашдаа гудамж талбай, албан байгууллагуудын гадна байрлаж буй болон шинээр нэмэгдэж буй уран барималуудаас танилцуулсаар байх болно.
Бидэнтэй  хамт байгаарай.

Read More

ДАШИ НАМДАКОВ: Нүүдэлчдийн гүн ухааны ойлголт үзэлийг харуулах гэсэн юм

Лондон хот дахь Чингис хааны баримал

2012 оны 4-р сарын 14-ний бямба гаригт Их Британийн Лондон хотын Уэст Энд дүүргийн төвд байрлах Marble Arch /Гантиг нуман хаалга/ талбайд Буриадын алдарт уран бүтээлч Намдагийн Дашийн бүтээсэн их эзэн Чингис хааны баримлыг нээх ёслол болжээ. Суурь нь 3м өндөр, аргамаг хүлгээ унасан их хааны баримал нь морины туурайнаас дуулганы орой хүртэл 5м өндөр, суурьгүйгээр дан баримал нь 2,7 тонн жинтэй юм.

1982 онд байгуулагдсан Halcyon галерей санаачлан, Хатан хааны Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн сантай хамтран хэрэгжүүлж буй олон нийтэд зориулсан урлагийн хөтөлбөр (public art program)-ийн хүрээнд Уэст Энд дүүргийн орчимд алдарт уран бүтээлчдийн том хэмжээний баримлын бүтээлүүдийг тодорхой хугацаагаар байршуулж буй бөгөөд өмнө нь “Машины баримал”, “Цэлцэгнүүр жаалууд” зэрэг бүтээлүүд тавигдсаны дараа суурин дээр нь Намдагийн Дашийн бүтээсэн энэ баримал хөшөөг байрлуулжээ. Их хааныг эрэмгий омголон хүлэг унаж, сүлжсэн гэзэгтэй, ав хоморго, араатан амьтдыг товойлгон урласан алтан чимэг бүхий маш нарийн хийцтэй дундад эртний Монгол дайчны хуяг өмсгөл агсааж, гараа дэлгэн гүн бодол бясалгалд автсан дүртэй энэ хөшөө нь зэрлэг балмад дайнч бус харин тэртээ 13-р зуунд даяаршлыг төгс утгаар нь үүсгэн байгуулж хэрэгжүүлж чадсан агуу удирдагч мөн шүү гэдгийг 21-р зууны хүмүүст сануулах ажээ.

Лондон хотын төвийн түм түчигнэж, бум бужигнасан хөл хөдөлгөөнтэй талбайд аргамаг хүлгээ унан гүн бодолд автсан нүүдэлчин Монголын сүрлэг баримал сүндэрлэх нь этгээд сонин агаад яагаад чухам одоо, чухам энд үүнийг байрлуулав хэмээн урлаг судлаачид, сонирхогчид бичиж, олон нийтийн анхаарал сонирхлыг ихэд татаж байна.
2012 оны 9-р сарыг хүртэл энэ талбайд байрлах их хааны хөшөөг бүтээсэн Даши Намдаков BBC-д өгсөн ярилцлагадаа “Би их хааныг агуу дайчин болгон дүрслэж болох байлаа. Гэхдээ тэрбээр суут ухаантан, их сэтгэгч, агуу стратегич байсан учир би тэр байдлаар нь дүрсэлсэн. 
Манай монголчуудын хувьд их хаан бидний шүтээн юм. Энэ бүтээлийн цаад санаа нь өнгөрсөн түүхээ эргэн санах, нүүдэлчдийн гүн ухааны ойлголт үзлийг харуулах юм” гэжээ. Их хааны мэндэлсний 850 жилийн ойд зориулан туурвисан энэ бүтээлээ тэрбээр 2 жилийн өмнөөс эхэлсэн бөгөөд Уэстминстерийн Зөвлөл энэ баримал хөшөөг 2010 оноос эхэлсэн “Хөшөө баримлын наадам”-д сонгосон нь Очир эрдэнийн ой, Олимпийн болон Параолимпийн наадмын үеэр нийслэл хотод байрлуулах баримлуудын тоонд багтсан гэсэн үг юм. Halcyon галерейн хувьд энэ хөшөөг онцгойлон Лондон хотын төвд Оксфордын гудамжин дахь Гантиг нуман хаалгат талбайд байрлуулсан гэдгээ мэдэгдсэн бөгөөд нүүдэлчдийн мөн чанар, эртний  Монголчуудын соёлыг олон нийтэд таниулах, (Төв) Азийн (нүүдэлчдийн) соёлыг ойлгох харилцан ойлголцлыг нэмэгдүүлэх ач холбогдолтой гэжээ. 
Энэ хөшөөний нээлт нь ирэх 5-р сарын 5-аас 7-р сарын 7-ны өдрийг хүртэл Halcyon галерейд зохион байгуулагдах Намдагийн Дашийн “Нүүдэлчин Ертөнц” нэрт уран бүтээлийн үзэсгэлэнгийн өмнөтгөл болж байгаа юм. Энэ үзэсгэлэнд Дашийн сүүлийн 12 жилд бүтээсэн зургийн болон баримлын 45 ажил тавигдах юм. Буриадын уран бүтээлч Даш бүтээлдээ Буриад, Монголын нүүдэлчин ахуй амьдрал, дайн тулаан, шашин шүтлэг, бөө мөргөл, зан үйл зэргийг тусгаж, уран баримал, зураг, ханын нэхмэл хивс /гобелен/, үнэт эдлэл зэрэг чиглэлээр туурвидаг бөгөөд түүний бүтээл дэлхийн олон улс орон, алдарт музей, галерей, нэр цуутай алдартнуудын цуглуулгад бий.
Эх сурвалж: www.dashi-art.com

 

 

MS: Аргагүй л Чингис хааны сүр хүчийг  мэдрүүлсэн өвөрмөц бүтээл болжээ. Үнэхээр чадварлаг уран бүтээлч юмаа. Нүүдэлчдийн мөн чанар, эртний  Монголчуудын соёлыг олон нийтэд таниулах, (Төв) Азийн (нүүдэлчдийн) соёлыг ойлгох харилцан ойлголцлыг нэмэгдүүлэх ач холбогдолтой олон сайхан бүтээл туурвилд нь амжилт хүсье.

Бидэнтэй хамт байгаарай.

Read More

Монгол залуус олон улсын мөсөн урлалын тэмцээнд тэргүүлжээ

Олон улсын мөсөн урлалын 23 дахь удаагийн тэмцээн энэ жил АНУ-ын Колорадо мужид амжилттай зохион байгуулагдлаа.
 Энэ жилийн тэргүүн байранд Монголын баг тамирчид оролцсон бөгөөд “Монгол дайчид” бүтээлээрээ ийнхүү шалгарчээ. “Монгол дайчид” бүтээл олон улсын нэр хүндтэй урлаачид, архитекторчдоос өндөр үнэлгээ авч чадсаны дээр олны таашаал хүртсэн бүтээлээр мөн нэрлэгдсэн юм. 13 дугаар зууны үеийн монгол баатруудыг хүлэг морьдтой нь уралснаараа бусад мөсөн барималуудаас онцлог байсан аж.

Энэ гайхалтай мөсөн барималыг хийхэд 20 тонн мөс зарцуулсан бөгөөд 65 цагийн дотор бүтээсэн байна. Харин хоёрдугаар байрыг Испанийн баг эзэлжээ. Тэдний урласан  бүтээл Пикассогийн “Banyista Nua” зургаас сэдэвлэсэн бүтээл байсан юм. Гуравдугаар байрт Эстонын баг “Koit” хэмээх бүтээлээрээ  шалгарчээ.
Энэ уралдааны өнгөрсөн жилийн тэргүүн байрыг Канадын баг авч байсан юм.
Эх сурвалж:
shuud.mn   Э.Мөнхнасан 

Read More